Flexibel belonen
Arbeidsvoorwaarden à la carte
Bestonden vroeger de arbeidsvoorwaarden uit salaris, vakantietoeslag en als het goed ging misschien een dertiende maand, dat is tegenwoordig wel anders. Wie werkt met arbeidsvoorwaarden à la carte geeft medewerkers de gelegenheid om naar eigen keuze hun arbeidsvoorwaardenpakket samen te stellen. Natuurlijk is er vanwege allerlei regelgeving, denk aan Wet minimumloon en CAO's geen volledige keuzevrijheid. Het echte cafetariamodel waarbij een werknemer vooraf, net als in een cafetaria, een keuze kan maken uit een groot assortiment komt in Nederland praktisch niet voor. Wel is er vaak de keuzemogelijkheid bepaalde looncomponenten uit te ruilen voor andere beloningsvoordelen. We spreken dan over bronnen en doelen. Het voordeel voor de werknemer is dan gelegen in het feit dat de doelen vaak tegen een lager tarief of in het geheel niet belast worden.
Een (hogere) vergoeding voor reiskosten, extra verlof, deelname aan een spaarloonregeling, fiets van de zaak, bedrijfsfitness: allemaal zaken die werkgevers hun medewerkers in plaats van brutoloon ( mogen) aanbieden. Door medewerkers keuzevrijheid te geven wordt recht gedaan aan hun individuele situatie.
Dat de mogelijkheden er zijn wil nog niet zeggen dat deze allemaal benut worden. De reden waarom de mogelijkheden niet benut worden kunnen divers zijn. Onbekendheid, drempelvrees maar vaak toch ook een kostenaspect. Waarom zou ik als werkgever al mijn werknemers een fiets van de zaak geven of zou ik de bedrijfsfitness betalen? Het leidt tot extra kosten voor de werkgevers. Een mogelijkheid om de kosten voor de werkgever niet te laten stijgen is het invoeren van een cafetariamodel of arbeidsvoorwaarden à la carte. De werknemer verklaart zich bereid afstand te doen van een of meer andere beloningen (bonus, eindejaarsuitkering maar ook regulier maandloon) en in ruil daarvoor krijgt de werknemer bijvoorbeeld een fiets van de zaak.
Het principe
In feite is het principe simpel. Het komt neer op het ruilen van de ene arbeidsvoorwaarde voor de andere. Binnen veel organisaties is het al heel lang mogelijk om extra verlof voor eigen rekening op te nemen, iets wat in feite neerkomt op het omruilen van de arbeidsvoorwaarde salaris voor de arbeidsvoorwaarde extra vrije dagen. Tegenwoordig zijn daar veel variaties op gekomen. Een bonus kan worden ingeruild voor een extra storting in de pensioenregeling, maar ook kan het reguliere salaris worden verlaagd in ruil voor een hogere reiskostenvergoeding.
Zoals gezegd is het principe simpel, maar vaak blijkt de uitvoering iets complexer. Aan het aanpassen van arbeidsvoorwaarden zijn nu eenmaal voorwaarden gebonden. Dit geldt zeker als het gaat om het aanpassen in ruil voor fiscaalvriendelijke beloningen. De Belastingdienst erkent dat het mogelijk is, maar stelt dan wel nadere voorwaarden.
Op maat
De mogelijkheid tot eigen keuze is het belangrijkste motief om een à la carte systeem in een organisatie in te voeren. Mensen worden, zo bewijzen onderzoek en gezond verstand - het meest gemotiveerd door de arbeidsvoorwaarden waaraan ze het meeste belang hechten. Zoals een goede reiskostenvergoeding, maar ook een bedrijfsauto als je niet afhankelijk wilt zijn van openbaar vervoer of de mogelijkheid om eerder met pensioen te gaan wanneer je al vele jaren hebt gewerkt.
Een goed pakket arbeidsvoorwaarden of employee benefits biedt het personeel de keuze uit verschillende mogelijkheden. Zo kan men idealiter zelf een pakket samenstellen, waarbij bij de één de nadruk kan vallen op vrije tijd, bij de volgende op opleidingen en bij nog een ander op zoveel mogelijk netto besteedbaar inkomen. De werkgever moet er op letten dat de pakketten globaal evenveel waard zijn. Het is verstandig om vooraf te inventariseren waar de wensen naar uit gaan. Zoals eerder gesteld komt dit model nog niet vaak in Nederland, maar zit de flexibiliteit meestal in de mogelijkheid tot het (tijdelijk) uitruilen van bepaalde looncomponenten.
Per branche en bedrijf verschilt de samenstelling van het personeelsbestand. Werken er in het bedrijf meer vrouwen dan mannen? Dan is er een goede kans dat er meer vraag is naar ouderschapsverlof, deeltijdwerk, calamiteitenverlof en ontplooiingsmogelijkheden. Zijn er meer mannelijke twintigers in dienst? Dan zal de lease-auto een gewild artikel zijn. In de praktijk lopen de levensfasen en -stijlen van individuele personeelsleden door elkaar heen. Werkgevers zijn over het algemeen best bereid om het hun medewerkers naar de zin te maken, zeker zolang de kosten van het nieuwe arbeidsvoorwaardenpakket maar niet hoger worden dan het oude pakket én die keuze een gezonde bedrijfsvoering niet in de weg staat.
Bij dit alles zijn werkgever en werknemer trouwens wel gebonden aan wetten en fiscale regels. Zo mag het salaris bijvoorbeeld niet onder het minimum of een percentage daarvan terechtkomen.
|
